Δείκτες αξιολόγησης των εκπαιδευτικών οργανισμών

 

 

Ελένη Σαμαρά,

ΜΑ στη Συνεχιζόμενη Εκπάιδευση 

Ειδική Επιστήμονας ΜΟ.ΔΙ.Π.

1. Εισαγωγικά

Είναι πλέον γεγονός ότι, για να υπάρξει βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου των εκπαιδευτικών μονάδων, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί όχι μόνο η αποτίμησή του αλλά και η αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού οργανισμού στο πλαίσιο των σύγχρονων κοινωνικών, οικονομικών, πολιτισμικών και τεχνολογικών αλλαγών. Η προσπάθεια για τη βελτίωση κάθε εκπαιδευτικού οργανισμού θα πρέπει να είναι υπόθεση του ίδιου του οργανισμού και αυτό θα πρέπει να έχει την κύρια ευθύνη και αρμοδιότητα με την ενεργοποίηση και αξιοποίηση όλων όσων εμπλέκονται στο έργο της εκπαιδευτικής κοινότητας, αφού μόνο αυτοί γνωρίζουν τα δυνατά σημεία του οργανισμού, αλλά και τις αδυναμίες, τις οποίες μπορούν να ξεπεράσουν μέσα από τη βελτίωσή τους. Βέβαια, η βελτίωση αυτή δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην καλή διάθεση ή στην εμπειρία, αλλά θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι μέθοδοι και οι τεχνικές που σε πολλές χώρες χρησιμοποιούνται σήμερα ευρύτατα και μας δίνουν αξιόπιστα αποτελέσματα για την κατάσταση που επικρατεί, ώστε με αντικειμενικό και επιστημονικό τρόπο να αξιολογηθούν όλες εκείνες οι παράμετροι, που επηρεάζουν το εκπαιδευτικό έργο. Σε αυτό το πλαίσιο, η εσωτερική αξιολόγηση της εκπαιδευτικής μονάδας θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα σύνολο συστηματικών, συλλογικών και συμμετοχικών διαδικασιών, οι οποίες οργανώνονται και αναπτύσσονται σε μια κατεύθυνση αυτοβελτίωσης του εκπαιδευτικού οργανισμού.

 

2. Η σημασία των δεικτών αξιολόγησης

Η αξιολόγηση στο χώρο των εκπαιδευτικών μονάδων έχει προσλάβει πλέον ένα ευρύτερο χαρακτήρα και δεν περιορίζεται στην αξιολόγηση των σπουδαστών και των εκπαιδευτικών, αλλά ολόκληρης της εκπαιδευτικής μονάδας, αφού η αξιολόγηση είναι συνισταμένη πολλών παραγόντων, συντελεστών και φορέων.

 

Για να γίνει πραγματικότητα η εσωτερική αξιολόγηση, είναι αναγκαίο να καθοριστούν από την εκπαιδευτική μονάδα οι δείκτες ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου. Οι δείκτες ποιότητας καταγράφουν με συστηματικό τρόπο τις ποικίλες διαστάσεις της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Με τους δείκτες αυτούς καταγράφονται:

α. η ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου στην εκπαιδευτική μονάδα,

β. οι τρόποι βελτίωσης της ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου, και

γ. τα βήματα προόδου που επιτεύχθηκαν.

 

Ο κεντρικός ρόλος των δεικτών ποιότητας στην αξιολόγηση μας ωθεί, ώστε η διαμόρφωσή τους να είναι προϊόν συλλογικότητας, κριτικού και συστηματικού στοχασμού αλλά και χρησιμοποίησης συγκεκριμένων δεδομένων, για να υποστηριχτεί με σαφή κριτήρια η καταγραφή τους. Η επιλογή και η διαμόρφωση των δεικτών αξιολόγησης δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια δραστηριότητα που θα αναπτύξει η εκπαιδευτική μονάδα, «αλλά ως ένας τρόπος που έχει σκοπό την οργάνωση και διαχείριση της εκπαιδευτικής λειτουργίας» (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2000). Την όλη διαδικασία για την επιλογή και διαμόρφωση των δεικτών ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου την προσλαμβάνουμε ως τρόπο αποτελεσματικής διαχείρισης των απαραίτητων αλλαγών για τη βελτίωση της ποιότητας στην εκπαιδευτική μονάδα, ως ένα μηχανισμό προόδου και ενδυνάμωσής της.

 

3. Προτεινόμενοι δείκτες αξιολόγησης των εκπαιδευτικών οργανισμών

Μέσα από τη διαδικασία επιλογής η εκπαιδευτική μονάδα επιλέγει τους δείκτες ποιότητας που εικονογραφούν το περιβάλλον της και τις δυνατότητές της. Προτείνονται 20 δείκτες ποιότητας, ο καθένας από τους οποίους αναφέρεται σε ένα θέμα της εκπαιδευτικής πραγματικότητας, κατανεμημένοι σε 5 θεματικές ενότητες Τα πέντε θεματικά πεδία αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου είναι:

 

α. Διαθέσιμοι πόροι, αξιοποίηση και διαχείριση. Σε αυτό το θεματικό πεδίο περιλαμβάνονται όλοι εκείνοι οι πόροι, που αναφέρονται στα δεδομένα και τις συνθήκες των εκπαιδευτικών μονάδων. Περιλαμβάνονται τα εξής:

-           Κτιριακή υποδομή: ποιότητα και επάρκεια.

-           Οπτικοακουστικός και τεχνολογικός εξοπλισμός: επάρκεια και ποιότητα.

-           Ανθρώπινοι πόροι (διδακτικό προσωπικό, αριθμός, ωράριο, σπουδές και επιμόρφωση, βοηθητικό προσωπικό κ.ά).

-           Οικονομικοί πόροι (τακτές και έκτατες επιχορηγήσεις από το τοπικό και το περιφερειακό περιβάλλον).

-           Εκπαιδευτικά βιβλία – οργανόγραμμα (πρόγραμμα σπουδών, διδακτικά βιβλία, διδακτικές οδηγίες, εποπτικό υλικό, οργανωτικές δομές).

 

β. Διοίκηση. Το δεύτερο θεματικό πεδίο περιλαμβάνει τη διοικητική οργάνωση σε επίπεδο εκπαιδευτικού οργανισμού αλλά και σε επίπεδο τάξης. Περιλαμβάνονται:

-           Διοίκηση και οικονομική διαχείριση (μέθοδοι εργασίας διοικητικών οργάνων, φύση και ποικιλία διοικητικών υπηρεσιών, κατανομή και χρήση οικονομικών πόρων, υγιεινή και κοινωνική φροντίδα κ.ά.).

-           Οργάνωση και διοίκηση τάξης (οργάνωση τάξης, διοίκηση τάξης, κοινωνικο-εκπαιδευτικές και αθλητικές δραστηριότητες, πολιτιστικά δρώμενα).

-           Δυναμική της οργάνωσης (εκσυγχρονισμός, αλλαγές, προοπτικές).

-           Δόμηση και εφαρμογή εκπαιδευτικού προγράμματος.

-           Αξιοποίηση μέσων-πόρων.

 

γ. Εκπαιδευτικές συνεργασίες και σχέσεις. Στο τρίτο θεματικό πεδίο συμπεριλαμβάνονται οι σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας αλλά και μεταξύ αυτών και του θεσμικού περιβάλλοντος της εκπαιδευτικής μονάδας. Περιλαμβάνονται:

-           Σχέσεις εκπαιδευτικών μεταξύ τους και με το υπόλοιπο προσωπικό.

-           Σχέσεις σπουδαστών μεταξύ τους και με τους εκπαιδευτικούς.

-           Σχέσεις με τοπικούς και περιφερειακούς εταίρους.

 

δ. Διδακτική και παιδαγωγική πρακτική. Το θέμα αυτό περικλείει τις κυριότερες λειτουργίες του εκπαιδευτικού οργανισμού, που αποτελούν και το βασικό προσανατολισμό και σκοπό του εκπαιδευτικού έργου, όπως:

-           Ποιότητα μαθημάτων και μάθησης.

-           Ποιότητα της παιδαγωγικής διδακτικής και επιστημονικής πράξης.

-           Αξιολόγηση.

 

ε. Εκπαιδευτικές επιτυχίες και αποτελέσματα. Το πέμπτο θέμα περιλαμβάνει τις επιτυχίες και τα αποτελέσματα του εκπαιδευτικού έργου, τα οποία προσδιορίζονται μέσα από τα εξής:

-           Φοίτηση.

-           Επίδοση – εξέλιξη των σπουδαστών.

-           Συναισθηματική ανάπτυξη και ολοκλήρωση.

-           Επαγγελματικός προσανατολισμός και ακαδημαϊκή προοπτική.

 

Οι θεματικές ενότητες που προτείνονται, αλλά και οι δείκτες ποιότητας που περικλείει καθεμιά μεταξύ τους, αλληλοσυμπληρώνονται και η αξιολόγηση έτσι αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον και γίνεται περισσότερο διεισδυτική, αναλυτική και αποτελεσματική (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2000). Επιπλέον, οι δείκτες ποιότητας συναρτώνται άμεσα και έχουν τα καλύτερα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, όταν εξετάζονται σε σχέση με τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά των σπουδαστών της εκπαιδευτικής μονάδος αλλά και τις συνθήκες που επικρατούν σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

 

Επίλογος

Όλοι οι μέτοχοι της εκπαιδευτικής μονάδας θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι η διαμόρφωση, η επιλογή αλλά και η διερεύνηση των δεικτών ποιότητας είναι οδηγοί για την αποτίμηση του εκπαιδευτικού έργου. Οι δείκτες αυτοί είναι αναγκαίο να είναι προσανατολισμένοι στη βελτίωση των εκπαιδευτικών αναγκών μέσα από το σχεδιασμό και την υλοποίηση δράσεων. Γι’ αυτό είναι σημαντικό οι δείκτες ποιότητας να είναι κατανοητοί από όλους. Έτσι, όλοι οι μέτοχοι θα μπορούν να προσφέρουν ο καθένας χωριστά και όλοι μαζί τις ιδέες τους, τις προτάσεις τους, την κριτική τους, το όραμά τους για μια διαφορετική προσέγγιση του εκπαιδευτικού οργανισμού. Η ουσιαστική προσέγγιση, ανάλυση και παρέμβαση στην ίδια την εκπαιδευτική πραγματικότητα από τους μετόχους της εκπαιδευτικής μονάδος φανερώνει ότι τα μέλη της διακατέχονται από την ιδέα ενός καλύτερου εκπαιδευτικού οργανισμού, καταδεικνύει, επίσης, την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους αλλά και την αποτελεσματικότητα της δράσης τους.

  

Βιβλιογραφία

Ανδρέου, Α. (1999). Θέματα Οργάνωσης και Διοίκησης της Εκπαίδευσης και της Σχολικής Μονάδας. Αθήνα: Νέα Σύνορα-Α. Λιβάνη.

Δημητρόπουλος, Ε. (2002). Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Η αξιολόγηση της εκπαίδευσης και του εκπαιδευτικού έργου. Αθήνα: Γρηγόρης.

Κουτούζης, Μ. – Χατζηευστρατίου, Ι., «Αξιολόγηση στην εκπαιδευτική μονάδα», στο Αθανασούλα-Ρέππα, Α. – Κουτούζη, Μ. – Χατζηευστρατίου, Ι. (1999). Κοινωνική και ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαιδευτικής πράξης. Πάτρα: ΕΑΠ.

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (2000). Δείκτες ποιότητας εκπαιδευτικού έργου, τεύχος Β’, Αθήνα.

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (2000). Διαδικασίες εσωτερικής αξιολόγησης και σχεδιασμού του εκπαιδευτικού έργου στη σχολική μονάδα, τεύχος Γ’, Αθήνα.

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (2000). Εισαγωγή στην αξιολόγηση της ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου. Βασικές έννοιες και παραδοχές, τεύχος Α’, Αθήνα.

Παπαδηματρακόπουλος, Β. (2006). «Για μια εσωτερική αξιολόγηση της σχολικής μονάδας» στο Επιστημονικό Βήμα, τεύχος 6, σ. 43-59.

Σολομών, Ι. (1999). Εσωτερική αξιολόγηση και προγραμματισμός του εκπαιδευτικού έργου στη σχολική μονάδα. Αθήνα: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

About these ads
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 28 other followers

%d bloggers like this: