Εσωτερική Αξιολόγηση στο ΕΚΠΑ

Δρ. Ευάγγελος Κρίκας

Ειδικός Επιστήμονας ΜΟ.ΔΙ.Π ΕΚΠΑ

Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ένας γόνιμος διάλογος αναφορικά στη σκοπιμότητα, τα όρια και τις επιδράσεις της εκπαιδευτικής αξιολόγησης. Η σύγκλιση των διαφορετικών απόψεων που έχουν διατυπωθεί φαντάζει ουτοπική, ωστόσο κοινό τόπο των ειδικών αποτελεί η αναγκαιότητα ανάπτυξης ενός θεσμικού μηχανισμού διασφάλισης της ποιότητας στην εκπαίδευση.

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), όπως είναι υποχρεωμένο από τον Ν.3374/2005, έχει προωθήσει ιδιαίτερα το ζήτημα της διασφάλισης της ποιότητας στην ανώτατη εκπαίδευση. Για το λόγο αυτό, η Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας (ΜΟ.ΔΙ.Π.) του Ιδρύματος έχει ήδη αναλάβει να φέρει εις πέρας την αποστολή της (Ν.3374/2005, άρθρο 5§4).

Η σύνταξη των Ετήσιων Εσωτερικών Εκθέσεων για το έτος 2009-2010 από τα Τμήματα οδήγησε στα τέλη Μαΐου 2011, στη σύνθεση της Ενδιάμεσης Εσωτερικής Έκθεσης του Ιδρύματος, στην οποία περιλαμβάνονται πολύτιμα στοιχεία για τη δομή και τη λειτουργία του ΕΚΠΑ. Με άλλα λόγια, μέλη του ίδιου του Ιδρύματος, εργάστηκαν σκληρά και συστηματικά, ερεύνησαν και αποτύπωσαν δεδομένα και απόψεις σχετικά με το διδακτικό, ερευνητικό και διοικητικό έργο που επιτελείται στο ΕΚΠΑ, δίνοντας σάρκα και οστά σε αυτό που στη διεθνή βιβλιογραφία και πρακτική αποκαλείται «Εσωτερική Αξιολόγηση».

Ερωτήματα σχετικά με τη μεθοδολογία, τους ρόλους του εμπλεκόμενου ανθρώπινου δυναμικού,  τα κριτήρια και τα στάνταρντς που οφείλουν να αναπτύσσονται κατά τη διαδικασία Εσωτερικής Αξιολόγησης ενός εκπαιδευτικού οργανισμού δεν είναι δυνατόν να απαντηθούν στα στενά όρια τους παρόντος άρθρου. Λίγες μόνο σκέψεις θα αναπτυχθούν στη συνέχεια με σκοπό την υποστήριξη και εδραίωση των αξιολογικών διαδικασιών στην κουλτούρα του ΕΚΠΑ.

Σύμφωνα με τον M. Scriven (1991, 197-198), η Εσωτερική Αξιολόγηση σχεδιάζεται, οργανώνεται και αναπτύσσεται από τα ίδια τα μέλη ενός υπό αξιολόγηση οργανισμού –εν προκειμένω ενός εκπαιδευτικού Ιδρύματος- και συνήθως εντάσσεται στο πλαίσιο της λεγόμενης διαμορφωτικής αξιολόγησης, της συστηματικής και συχνής, δηλαδή, συλλογής και ανάλυσης δεδομένων που χρησιμεύουν στη λήψη αποφάσεων για τη βελτίωση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος ή ενός οργανισμού στο σύνολό του (Collins & O’Brien, 2003, 144).

Και ενώ η ανάπτυξη διαδικασιών εσωτερικής αξιολόγησης είναι τόσο διαδεδομένη, που στις Η.Π.Α. περίπου τα ¾ των αξιολογήσεων λαμβάνουν αυτό το χαρακτήρα, στην περίπτωση του ΕΚΠΑ ο κύκλος της αξιολόγησης ολοκληρώνεται με την Εξωτερική Αξιολόγηση των Τμημάτων του αλλά και του Ιδρύματος στο σύνολό του. Η Εξωτερική Αξιολόγηση λειτουργεί συμπληρωματικά και ταυτόχρονα συνθετικά προς τη διαδικασία Εσωτερικής Αξιολόγησης και συνήθως οργανώνεται και υλοποιείται από άτομα που δεν συνδέονται με κάποια συστηματική οικονομική, επαγγελματική ή άλλη σχέση με τον υπό αξιολόγηση οργανισμό (Scriven, 1991, 159)

Έχοντας υιοθετήσει το συνδυασμό Εσωτερικής – Εξωτερικής Αξιολόγησης, το ΕΚΠΑ έχει επενδύσει στην προώθηση και καθιέρωση της σύνταξης Εκθέσεων Εσωτερικής Αξιολόγησης από τα Τμήματα που το συναπαρτίζουν. Για ποιο λόγο γίνεται αυτό;

Τα μέλη των Ομάδων Εσωτερικής Αξιολόγησης (ΟΜ.Ε.Α.), ως ενεργά μέλη του ΕΚΠΑ τείνουν να γνωρίζουν περισσότερα για τα διδακτικά, ερευνητικά και διοικητικά τεκταινόμενα στο Ίδρυμα από οποιονδήποτε άλλο. Αυτή η «οικειότητα» τούς επιτρέπει να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τη γνώση για το Τμήμα τους, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα να προβληθούν τα «δυνατά» και να τονιστούν τα «αδύνατα» σημεία του. Με αυτό τον τρόπο το ανθρώπινο δυναμικό των Τμημάτων επηρεάζει άμεσα τον στρατηγικό σχεδιασμό και τις αποφάσεις εκπαιδευτικής πολιτικής του ίδιου του Ιδρύματος. Θα μπορούσε, λοιπόν, κανείς να ισχυριστεί ότι η  σύνταξη των Ετήσιων Εσωτερικών Εκθέσεων αλλά και των Εκθέσεων Εσωτερικής Αξιολόγησης λαμβάνει τα χαρακτηριστικά μιας διαδικασίας αυτογνωσίας, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία μιας «εταιρικής μνήμης» και καλλιεργώντας μια κουλτούρα παραγωγικής αξιολόγησης σε ολόκληρο το Ίδρυμα (Love, 2005, 206).

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερα σημαντικός αναδεικνύεται ο ρόλος των διαχειριστών της διαδικασίας Εσωτερικής Αξιολόγησης στο ΕΚΠΑ, είτε αυτοί ανήκουν στις ΟΜ.Ε.Α. των Τμημάτων, είτε αποτελούν στελέχη της ΜΟ.ΔΙ.Π. του Ιδρύματος. Βασικό τους μέλημα οφείλει να είναι η μεθοδική και έντιμη διεξαγωγή της αξιολογικής διαδικασίας, η κατά το δυνατόν αντικειμενική αποτύπωση και ανάλυση των δεδομένων που συλλέγουν και πάνω από όλα ο σεβασμός στα πρόσωπα, τους θεσμούς και την ιστορία του ΕΚΠΑ. Από την άλλη, η στάση των άμεσα ή έμμεσα εμπλεκομένων στη διαδικασία Εσωτερικής Αξιολόγησης (μέλη ΔΕΠ, φοιτητές, διοικητικό προσωπικό, κ.λπ.) αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την αξιοπιστία της όλης προσπάθειας, η οποία δεν γίνεται με σκοπό να αποδείξει επάρκειες και ανεπάρκειες αλλά να προάγει το κύρος και να βελτιώσει τις υπηρεσίες του Ιδρύματος (Stufflebeam, 2005, 62).

Σε διεθνές επίπεδο, η διαδικασία της Εσωτερικής Αξιολόγησης αποτελεί συνήθη –και σε αρκετές περιπτώσεις παραδοσιακή- πρακτική πολλών εκπαιδευτικών οργανισμών και πανεπιστημίων, ενώ διαρκώς αναδύονται νέες τάσεις στο επίπεδο διαχείρισής της. Ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής:

  1. Αντικατάσταση των “wall-to-wall” εσωτερικών αξιολογήσεων που επικεντρώνονται σε πλήθος παραμέτρων ενός εκπαιδευτικού οργανισμού με αξιολογήσεις που εντοπίζονται σε καίριες λειτουργικές διαστάσεις του, η βελτίωση των οποίων θα έχει ως αποτέλεσμα μια ουσιαστική και εμφανή διαφορά.
  2.  Αξιοποίηση της τεχνολογίας σε επίπεδο κατανεμημένων δικτύων, τα οποία ενθαρρύνουν τη στρατηγική άμεσης χρήσης των πληροφοριών για μια γρήγορη ανταπόκριση σε μεταβαλλόμενες συνθήκες.
  3.   Αντικατάσταση των πολυσέλιδων αξιολογικών εκθέσεων, η μελέτη των οποίων είναι δύσκολη –έως ανέφικτη-  με εναλλακτικούς τρόπους αναφοράς (ατομικές συνεντεύξεις ή οργάνωση focus groups με μέλη του οργανισμού, συνοπτικές περιοδικές εκθέσεις επιτευγμάτων, κ.λπ.), οι οποίοι είναι σχεδιασμένοι ώστε να παρέχουν πληροφορίες τη στιγμή που πραγματικά χρειάζεται.

 Ολοκληρώνοντας τη σύντομη αυτή αναφορά θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί: Αρκεί η υιοθέτηση των αρχών και της μεθοδολογίας της Εσωτερικής Αξιολόγησης για να αποφανθεί κανείς με βεβαιότητα για την ποιότητα των παρεχόμενων από το ΕΚΠΑ διδακτικών, ερευνητικών και διοικητικών υπηρεσιών; Ή μήπως κατά το πρότυπο της «γάτας του  Schrödinger» ο εξωτερικός παρατηρητής / αξιολογητής είναι αυτός που θα αποφασίσει για την «αξία» του Ιδρύματος και των επιμέρους Τμημάτων του; Σίγουρα, η σύμπραξη και των δύο προσεγγίσεων (Εσωτερικής και Εξωτερικής Αξιολόγησης) αναμένεται να προάγει τον «συλλογικό αναστοχασμό» αναφορικά στην αξία και την ποιότητα του έργου που επιτελείται στο ΕΚΠΑ. Μέχρι, λοιπόν, να ολοκληρώσουν όλα τα Τμήματα τη διαδικασία εξωτερικής αξιολόγησής τους, οπότε και θα αποτυπωθεί η «έξωθεν μαρτυρία» αξίζει όλοι να στηρίξουμε τις διαδικασίες εσωτερικής αξιολόγησης που αναπτύσσονται στο Ίδρυμα, μιας και όσα ξέρει ο νοικοκύρης δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος.

 Collins J., O’Brien N.P. (2003) (eds), The Greenwood Dictionary of Education, Greenwood Press, Westport-Connecticut.

Love A. (2005), Internal Evaluation, in Mathison S. (edit.), Encyclopedia of Evaluation, SAGE Publications,Thousand Oaks, pp. 206-207.

Scriven M. (1991), Evaluation Thesaurus, SAGE Publications,Newbury Park,CA.

Stufflebeam D.L. (2005), CIPP Model (Context, Input, Process, Product), Mathison S. (edit.), Encyclopedia of Evaluation, SAGE Publications,Thousand Oaks, pp. 60-65.

 Ευάγγελος Κρίκας

ΜΟ.ΔΙ.Π. ΕΚΠΑ

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: